Hiemkunde in et basisonderwies

Sund 1 augustus 1980 gelt veur de basisschoelen in de perveensie Frieslaand de verplichting om et vak Fries in et schoeleplan op te nemen. Dippeteerde Staoten van Frieslaand konnen op verzuuk van een gemiente- of schoelebestuur op grond van biezundere omstanigheden ontheffing verlienen an die verplichting. Veur de meerste schoelen in de Stellingwarven wodde de hieltied ontheffing vraogd en verliend. In plak van et vak Fries wodden de schoelen verplicht et vak Hiemkunde te geven. Veur meer infermaosie hierover en aachtergronden verwiezen we graeg naor de Heempage van de gemiente West-Stellingwarf.


Wat is hiemkunde?
Mit hiemkunde wodt in dit geval bedoeld: et vergeren van een zo bried meugelike kennis van de eigen omgeving in de roemste zin van et woord.

Et doel van hiemkunde
Et doel van hiemkunde is om kiender zoveul meugelik an de weet kommen te laoten over de omgeving daor ze in leven, om ze daor mit ommegaon te leren en om relaosies te leggen naor de grotere saemenlevingsverbanen as de perveensie, et laand, Europa en de rest van de wereld.

De heufdrebrieken
Et vak hiemkunde kent zes heufdrebrieken:
geschiedenis
netuur
laand en volk
saemenleven
keunst
streektael
Veur infermaosie over de eerste vuuf heufdrebrieken verwiezen we graeg naor de eerder nuumde Heempage van de gemiente West-Stellingwarf.

De ontwikkeling van lesmateriaol
Bi'j de ontwikkeling van alle hiemkundige lesmateriaol wodt toezicht holen deur de Intergemientelike Begeleidingsgroep Hiemkunde in Oost- en West-Stellingwarf. De begeleidingsgroep is indertied insteld deur de beide Stellingwarver gemienten en bestaot o.e. uut meensken uut et onderwiesveld, vertegenwoordigers van de gemienten en een taelkundige.
Jaorliks is d'r in beide gemienten een prissentaosie van ni'j hiemkundig lesmateriaol veur et onderwiezend passeniel. Op die bi'jienkomst wo'n mitien de risseltaoten van et gebruuk van et al eerder verspreide lesmateriaol bespreuken en wodt angeven waor verlet van is. Deur de eerder nuumde begeleidingsgroep wodt vervolgens, in overleg mit degenen die et materiaol ontwikkelen moeten, een prioriteitelist van et te ontwikkelen materiaol vaastesteld.

De heufdrebriek streektael
Et Stellingwarfs het binnen et vak hiemkunde een appat plakkien kregen. Daornaost wodt d'r, as et funktioneel is, ok gebruuk maekt van de streektael bi'j de ere heufdrebrieken. Veur de ontwikkeling van et Stellingwarfstaelige lesmateriaol hebben de beide gemienten de Stellingwarver Schrieversronte inschaekeld. In 1988 wodde veur de uutvoering daorvan Schrieversronte-mitwarkster Sietske Bloemhoff veur tien uren in de weke ansteld.
Hieronder volgt een overzicht van alle Stellingwarfstaelige lesmateriaol zoas dat op de basisschoelen an now toe veurhanen is.

Boekies
Et brood op 'e plaanke (mit daorbi'j een haandleiding en een tael extra-boekien)
De geschiedenis van de Stellingwarven (mit daorbi'j een haandleiding en een tael extra-boekien)
Et Kienderboek van Jouk, deur M. Bakker
Dikke Doezerd, deur Dolf verroen, in een vertaeling van Pieter Jonker
Krobbegies
† - Dieren op 'e boerkeri'je
† - Groot/klein
† - Op 'e reize
† - Tellen

Jochem de hamster, deur Joukje Post
Piepmoes, een bundel mit kienderlieties
In de bos van Piepmoes, een bundel mit verhaelen
Piepmoes, Klaos en de kachel, mit bi'jheurende lesidenen
Piepmoes en et kesteel, mit bi'jheurende lesidenen
Piepmoes op 'e reize langs de Lende, mit bi'jheurende lesidenen
Piepmoes in de winter, mit bi'jheurende lesidenen
Ze weren d'r echt, deur Zwaantje Kuiters-Keizer
De jaordag van Yori, mit bi'jheurende lesidenen
Een bundel verhaelen mit bi'jheurende lesbrieven
† - As et iene dag regent
† - De saege van de Kaele Dunen
† - De akster en de hooltdoeve
† - Kannegien vol
† - Waorom varkens altied vrotten
† - De vos en de wolf

Stellingwarf in de middelieuwen, deur Henk Bloemhoff
Et kastverhael, een vertaeling van Pieter Jonker
De Lende, lespergramme over et ontstaon van de Lende
Et maonetreintien, deur Wil Vening
Stellingwarver poŽzie, mit wark van H.J. Bergveld, Henk Bloemhoff, Lodewiek Hooghiemstra, Harmen Houtman, Jouk en Johan Veenstra
Stellingwarver plaantenaemen, mit bi'jheurende lesbundel
Keuning Hum is uut zien hum, een kiendermusical van Jan Oosterhof
Stellingwarver puzels
Hoe beer een kotte stat kreeg, Friese verhaelen van Auck Peanstra vertaeld in et Stellingwarfs
Een verzaemeling van verhaelen uut Switsj, een periodiek mit Fries, Stellingwarfs en Nederlaans veur de bovenbouw
Tomke. Kom in mien husien! Een boekien van Tomke, disse keer hielemaole in et Stellingwarfs, in et kader van 10 jaor Tomke-boekies.

Video
Ulf, Alf en Olf
De bos van Ulf, Alf en Olf, mit bi'jheurend verwarkingsmateriaol zoas een praotplaete

Cd's
Keuning Hum is uut zien hum
In de bos van Piepmoes (1)
In de bos van Piepmoes (2)

Geluudskassettes
De zes verhaelen As et iene dag regent, De saege van de Kaele Dunen, De akster en de hooltdoeve, Kannegien vol, Waorom varkens altied vrotten, De vos en de wolf

Kraanties
't Herenhoentien, verschient vier keer in et jaor, bedoeld veur de groepen 1 t/m 4
Uut de buseverschient vier keer in et jaor, bedoeld veur de middenbouw
Switsj, verschient acht keer in et jaor, bedoeld veur de bovenbouw

(ni'jste wieziging: 1 meert 2007)