Stellingwarf-info

naam

De aanduiding van het gebied dat door de beide Stellingwerver gemeenten wordt bestreken is Stellingwarf, ook wel Stellingwerf (in het Nederlands en Fries). Deze aanduiding dateert uit de Middeleeuwen, maar bleef ook een aanduiding voor het gehele gebied na de splitsing in 1517. Daarna is, naast die naam, de aanduiding ‘de Stellingwarven’ ontstaan, in het Nederlands ‘de Stellingwerven’.

De westelijke gemeente heet West-Stellingwerf, de oostelijke Oost-Stellingwerf. Tegen de huidige spellinggewoonte van het Nederlands in schrijven beide gemeenten officieel Weststellingwerf en Ooststellingwerf.

Oost-Stellingwerf wordt op z’n Stellingwerfs Oost-Stellingwarf genoemd, ook wel Stellingwarf-Oostaende (naar een oude traditie), en, informeel binnen de regio, Oostaende of Oost.
West-Stellingwerf heet op z’n Stellingwerfs West-Stellingwarf, ook wel Stellingwarf-Westaende (eveneens naar de traditie) en, informeel binnen de regio, Westaende of West.

Als afkorting van de gebiedsnaam wordt SW gebruikt.
De taalnaam is kortweg Stellingwarfs of Stellingwerfs (in het Nederlands en Fries). Ook al hoort men vaak aanduidingen als Weststellingwerfs en Ooststellingwerfs, er bestaan geen twee talen of dialecten met die namen. De gemeentegrens tussen beide Stellingwerven is niet ook een soort taalgrens.

dorpen en oppervlakte

Het gebied Stellingwarf kent 39 plaatsen met officiële dorpsstatus. Oosterwoolde (Ned. Oosterwolde) en Wolvege (Ned. Wolvega) zijn de hoofdplaatsen van Oost- resp. West-Stellingwarf.
Berkoop (Ned. Oldeberkoop) wordt gevoeld als het historisch hart. Het wordt gezamenlijk beleefd als het centrum. Overigens was het hier dat vijandelijke troepen de Stellingwervers hun middeleeuwse vrijheid ontnamen (september 1500).
Noordwoolde (Ned. Noordwolde) heeft nationale bekendheid als vlechtdorp van Nederland. Appelsche (Ned. Appelscha) heeft grote toeristische bekendheid door de fraaie omgeving. Peperge (Peperga) is bekend als de geboorteplaats van Pieter Stuyvesant.
Noordelijk van Ni’jberkoop (Ned. Nijeberkoop) bevindt zich het zogeheten taalgrensmonument, op een eilandje in de Kuunder of Tsjonger.
Oost-Stellingwarf is groot 224,78 km2, West-Stellingwarf 224,62 km2. De provincie Fryslân, in het Stellingwarfs Frieslaand, is groot 3360,67 km2.

inwoners

De inwoners heten naar de traditie Stellingwarvers, Stellingwervers in het Nederlands en Fries. Mensen uit West-Stellingwarf heten West-Stellingwarvers, mensen uit Oost-Stellingwarf heten Oost-Stellingwarvers. In het Nederlands gaat het om West-Stellingwervers en om Oost-Stellingwervers.

Het gezamenlijke aantal inwoners is iets meer dan 52.000. Elk van de gemeenten heeft een inwonertal van iets meer dan 26.000.

Voor recente taalcijfers zie elders op deze site, met name 'taelinfo algemien'.

vlaggen, wapens, zegelspreuk

Beide gemeentewapens beelden het fabeldier de griffioen af. In het zegel van het Middeleeuwse land Stellingwerf treffen we een gelijksoortige figuur aan.
Die zegel vertoont ook de spreuk ‘Oordeelt rechtvaardig, gij mensenkinderen’ (in het Latijn).
De vlaggen zijn enige tijd na W.O. II ontworpen. Daarin zien we opnieuw de griffioen. Ook nu staat die van Oost-Stellingwerf naar het oosten, die van West-Stellingwerf naar het westen. De westelijke griffioen kijkt op het wapen en de vlag achterom. Hij staat als het ware in een christelijk kruis, wat de oude relatie met het bisdom Utrecht symboliseert. De oostelijke vlag vertoont geen kruis, maar alleen de fors afgebeelde griffioen.
De Stellingwerfse kleuren zijn rood en wit, het zijn ook de Saksische kleuren.

[anpast 14 februari 2007]