Ni'js uut de hiemkundehoeke


Tomke weer uut aende in hiel Stellingwarf!

Maendagmorgen 31 meie het wethoolder Jelmer van der Zee van de gemiente West-Stellingwarf de Tomke-veurleesweke uut aende gaon laoten. Van der Zee, die o.e. onderwies in zien pottefulie het, het mit vule nocht de ukken van ukkespeulplak ’t Dreumesje van Steggerde veurlezen. Wel dee blieken dat de wethoolder van huus uut meer mit et Fries as mit de Nedersaksische taelen te maeken had het. Veurdat hi’j naor West-Stellingwarf kwam woonde Van der Zee in Twente, mar die tied het van him gien Tukker maekt. Et veurlezen in et Stellingwarfs gong him liekewel slim goed of. Op een ongedwongen meniere wus hi’j de andacht van de ukken prima vaaste te holen. De beide leidsters Richtje en Hendrika geneuten daor ok zichber van.
Et Tomke-veurleesprejekt is in Stellingwarf dit jaor al weer veur de dadde keer van stal gaon. In hiel veul ukkespeulplakken wodt d’r deur zoe’n 25 vri’jwilligers van de Stellingwarver Schrieversronte veurlezen uut Tomke. Dit jaor het et boekien as titel ‘Tomke en Romke in et verkeer’. Ok dit alderni’jste boekien wodde weer deur de Schrieversronte ommenocht onder alle ukkespeulplakken verdield.
Et Tomke-veurleesprojekt is van oorsprong Fries. Volgend jaor wodt et boekien veur de vuuftiende keer uutgeven. Vuuf jaor leden verscheen Tomke veur et eerst in et Stellingwarfs, dat wodde die eerste keer financieel meugelik maekt deur et foons Kring van Bercoop. Daornao zorgde de Schrieversronte zels veur de financiering.
Et projekt bliekt een schot in de roze. Jaorliks besluten de hieltied meer ukkespeulplakken om mit te doen, et enthousiasme bi’j de leidsters is over et algemien arg groot.
Tomke wodde weer vanuut et Fries naor et Stellingwarfs vertaeld deur Sjoukje Oosterloo. Et Tomke-veurleesperjekt wodt orgeniseerd deur Schrieversronte-vri’jwilligers Annie Dedden van Blesdieke veur West-Stellingwarf en Akkie Zeilstra van Raevenswoold veur Oost-Stellingwarf.


Ni’j prenteboek veur ukken: Muske Tiemen Eerste exemplaor veur wethoolder Jelmer van der Zee

Op woensdagmorgen 1 september verschient et eerste prenteboek van Stien van Anne (Christine Magour) uut Wolvege. Et eerste exemplaor zal deur de schriefster overhaandigd wodden an wethoolder Jelmer van der Zee van West-Stellingwarf. De feestelike bi’jienkomst is in schoele Zuud in Wolvege, bi’j de kiender van groep 1 en 2.
Et boek Muske Tiemen is hielemaole in kleur drokt op et fermaot A-4. Et vertelt et verhael over een joongien dat graeg vliegen wil. Dat lokt as bliekt dat hi’j vleugelties kregen het en een muskien wodden is. Tiemen vligt naor alderhaande dieren toe en vragt as zi’j ok vliegen willen, krek as him. Mar dat is niet et geval, en uuteindelik vint et muskien et vliegen minder mooi as dat hi’j docht had doe hi’j nog een joongien was.
Et verhael over et muskien is bi’j uutstek geschikt veur de leeftiedsgroep van kiender van twie tot vuuf jaor. Dat komt omreden et verhael goed in mekaander stikt, mar ok omdat Christine Magour op een prachtige meniere mit de tael ommegaot. Daornaost het ze veur hiele mooie en ansprekende illestraosies zorgd, et gaot daorbi’j om kollages van biezundere soorten behang.
Muske Tiemen zal tiedens de jaorlikse hiemkundemiddag op 29 september ok uutdield wodden an alle basisschoelen, mar zal laeter ok anbeuden wodden an alle ukkespeulplakken. De Stellingwarver Schrieversronte stelt de boeken veur basisschoelen en ukkespeulplakken ommenocht beschikber.
Muske Tiemen is onderhaand et twaelfde kienderboek in et Stellingwarfs. Bi’j de Stellingwarver Schrieversronte zullen de kommende tied in elk geval nog drie kienderboeken uutgeven wodden. Et eerstvolgende verschient op 29 september.


Sund begin oktober 2009: Hiemkunde op Internet

D'r bin now ok digitale lessen Hiemkunde in et basisonderwies op Internet. De eerste zonuumde 'digiles' behaandelt et thema 'Stellingwarf in de Middelieuwen' en is een saemenwarkingsprojekt van de Stichting Comperio en de Stellingwarver Schrieversronte. Disse eerste les is ontwikkeld deur onderwiezer Klaas Dijkstra van Langedieke i.s.m. mitwarkers van de Schrieversronte. D'r wodt intied ok warkt an een digiles over de Friese Waeterlinie. D'r staon ok nog een tal plannen op staepel. Ok de toekomstige lessen bin douk te vienen op
www.stellingwerf-heemkunde.nl.

Digiles Stellingwarf in de Middelieuwen en ni'j boek prissenteerd op drokke hiemkundemiddag

Op 30 september 2009 was d'r bi'j de Stellingwarver Schrieversronte weer de jaorlikse hiemkundemiddag veur onderwiezend passeniel van et basisonderwies in de beide Stellingwarver gemienten.
Veur et schoft was d'r in et eerste plak de prissentaosie van et boek 'Daor klept de klokke weer', zie ok hiernao op disse webstee. Alle Stellingwarver schoelen kriegen daor de kommende tied een tal van uutdield. Daornaost stelde de Stellingwarver Schrieversronte veur alle schoelen een exemplaor beschikber van et boek 'De Friese Waterlinie' van Meindert Schroor, et boek 'God maekt mooie dingen' van Martin Oostra en et ni'jste Tomke-boekien. Bi'jkotten kriegen alle schoelen een speciaole digiles en eer verwarkingsmateriaol anbeuden die bi'j et boek over de waeterlinie ansluten. An et begin van 2010 is d'r dan nog veur alle schoelen een Stellingwarver scheurkelinder. Die wodt op dit mement speciaol veur kiender ontwikkeld.
Nao et rondpatten van en de uutleg over et ni'je hiemkundemateriaol was d'r ommedaenken veur de ni'je digiles Stellingwarf in de Middelieuwen, een saemenwarkingsprojekt van stichting Comperio en de Schrieversronte. Onderwiezer Klaas Dijkstra van Langedieke het een prachtige digitale les saemensteld mit as onderwarp 'Stellingwarf in de Middelieuwen'. Disse slim ansprekende en gebruuksvrundelike les wodt bi'jkotten via Internet an et onderwies anbeuden, mar is vanzels veur iederiene te bekieken.
Nao et schoft vertelde Xavière Heremans over heur projekt De speurtocht van Job, Tjitske en Mevrouw de Vries. Et twiede diel in heur serie over de historie van een bepaolde regio speult him of in mit naeme Appelsche en Noordwoolde. Et doel is dat et boek dit jaor nog verschient, en dat gebeurt ok al weer in et kader van Stellingwarf 700.
In et laeste diel van de middag vertelde Jan Germs van de stichting Huus van de Taol over Drentstaelig lesmateriaol veur et basisonderwies. Mit die Drentse stichting onderhoolt de Schrieversronte al sund jaor en dag een goeie baand. Zo verscheen veurig jaor nog de gezaemelike uutgifte van et kienderboek 'De Hollebomebos' van Herma Stroetinga en Trudy Kramer. Vanzels vertelde Germs, op verzuuk, ok nog een verhael uut eigen wark.
De jaorlikse hiemkundemiddag is altied op de laeste woensdag van de septembermaond.


Prissentaosie 'Daor klept de klokke weer' op 30 september: oorspronkelike uutgifte van H. Hoogeveen now vertaeld deur Hans Koopmans

Op de jaorlikse hiemkundemiddag in et paand van de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop op 30-09-09 verschient opni'j et boek Daar klept de klok weer, deur H. Hoogeveen. Et boek wodde liekewel now eerst in et Stellingwarfs vertaeld en bewarkt deur Hans Koopmans, onderwiezer uut Oosterwoolde. De eerste vier exemplaoren van et ni'je boek zullen deur de vertaeler overhaandigd wodden an de vier kiender van Hoogeveen.
Daor klept de klokke weer wodt uutgeven deur de stichting Comperio i.s.m. de Stellingwarver Schrieversronte. Et boek wodt de kommende tied in een oplaoge van 1000 stoks verspreided over alle basisschoelen in beide gemienten en komt eerst niet in de verkoop. De uutgifte wodde meugelik maekt deur een subsidie in et kader van Stellingwarf 700.

Percies 50 jaor leden
Op 30 september is et percies 50 jaor leden dat et oorspronkelike boek van H. Hoogeveen verscheen. Hoogeveen was 'hoofd der school' van een schoele in Oosterwoolde. In et boek, dat hi'j speciaol veur kiender schreef, beschrift hi'j et leven van de jonge Franke Folkerts van De Haule. Franke beleeft de hiele periode van rond 1500 dat Stellingwarf zien zelsstanige bestaon, zien 'Stellingwarver vri'jhied', uuteindelik kwietraekte. Dat gong vanzels niet zomar, d'r gongen hiel wat striederi'jen en oorloggen an veurof. Et gaot om een spannend boek dat kiender van zoe'n 11, 12 jaor oold zeker uutdaegen zal om te lezen.

Vertaeling
Hans Koopmans hadde al jaoren et boek van Hoogeveen in huus. Hi'j hadde d'r al vaeke over prakkeseerd om d'r nog es wat mit te doen veur et vak Hiemkunde in et basisonderwies. Omreden et dit jaor een biezunder jaor is wat de historie van Stellingwarf angaot, leek et him et geschikte mement om et boek opni'j uut te geven. Et leek him butendat ok aorig toe om dit speciaole boek in et Stellingwarfs omme te zetten. In overleg mit Comperio wodde daor al rap toe besleuten, dat now woensdag kan et boek verschienen.


De Hollebomebos: ni'j kienderboek in et Stellingwarfs

In de kienderboekeweke verscheen op 10 oktober in de biebeltheken van Wolvege en Oosterwoolde et ni'je Stellingwarver kienderboek De Hollebomebos van Herma Stroetinga. Et van oorsprong Drentse boek wodde in et Stellingwarfs vertaeld deur Sietske Bloemhoff. In Oosterwoolde wodde ien van de eerste beide exemplaoren van et ni'je boek anrikt an burgemeester Harry Oosterman. Daornaost kregen ok Herma Stroetinga en Trudy Kramer - die zorgde veur hiele mooie kleurige prenten in et boek - een Stellingwarver Hollebomebos. In Wolvege rikte Schrieversronte-veurzitter Doeke Duursma et ere eerste exemplaor uut an burgemeester Gerard van Klaveren van West-Stellingwarf. Vervolgens lazzen beide burgemeesters - netuurlik in et Stellingwarfs - een verhael veur uut De Hollebomebos. Et veurlezen wodde daornao in Wolvege overneumen deur Femmy van Veen uut Hooltpae. Femmy is niet alliend bekend as 'veurleesstemme' veur et vak hiemkunde, mar ze is riegelmaotig te heuren in et streektaelmeziekpergramme Singeliers op de lekaole omroepen. In Oosterwoolde wodde et veurlezen overneumen deur Berna Brinkman. Berna orgeniseerde daor in opdracht van de gemiente Oost-Stellingwarf i.s.m. de biebeltheek een prachtig pergramme veur de hiele kienderboekeweke.
In et twiede pat van de veurleesmiddag las oold-onderwiezeres en Schrieversronte-bestuurslid Grietje Bosma uut Sunnege de ooldere jeugd in Wolvege veur uut de novelle Spanning in de Koepelbos van Sjoukje Oosterloo. In Oosterwoolde gebeurde dat deur biebeltheekmitwarkster Klaasje Herder. In die biebeltheek wodde et veurlezen ofwisseld mit prachtige meziek van de Molukse meziekgroep Bergaul.

De 19 verhaelties in De Hollebomebos bin veural geschikt veur kiender van zoe'n 4 t/m 8 jaor. Van et ni'je boek stelt de Stellingwarver Schrieversronte twie exemplaoren beschikber veur alle basisschoelen in Oost- en West-Stellingwarf in et kader van et vak Hiemkunde.
De Hollebomebos is rondomtoe te koop in de Stellingwarver boekwinkels en bi'j de Schrieversronte zels veur 14,50 euro.


Heur de wiend goest deur de bomen

Kuj' nooit wat veur Sunderklaos zingen in et Stellingwarfs? Ae jaowel, je. Dit haelden we veur jow uut et zangbundeltien Piepmoes. De wieze is die van Zie de maan schijnt...

Heur de wiend goest deur de bomen,
meensken, 't wodt een koolde naacht.
Sunderklaos moet now haost kommen,
'k had him lange al verwaacht.

't Is te glad, donkt mi'j en 't sni'jt zo,
aarme hoppe, aarm dier.
'k Hebbe wottels veur jow klaor legd,
Zwatte Piet die vint ze hier!

'k Was vanzels wel es ondeugend,
Sunderklaosien, goeie man!
Mar ik zal et echt nooit weer doen,
Sunderklaos, daor kuj' op an.

Hee… wat is dat butendeure,
schosselt iene deur de sni'j?
Dat moet Sunderklaos wel wezen,
komt hi'j toch veur jow en mi'j?

Morgenvroeg dan za'k wat vienen!
Peperneuten, marsepein,
en een bouwdeuz' of een poppe,
'n boot, een balle of een trein!

(Refrein:)

Mar ik weet da'k slaopen moet,
dat ik kroep gauw onder 't goed.
Mar ik weet da'k slaopen moet,
dat ik kroep gauw onder 't goed.


Ni'j lesmateriaol Hiemkunde in et basisonderwies

In april 2005 verscheen de ni'je infermaosiebundel veur et basisonderwies in Stellingwarf "Boerderijen in Oost- en Weststellingwerf". In die bundel kan de leerkracht, in et kot, algemiene infermaosie vienen over et type boerderi'jen in beide gemienten, zoas die hier deur de ieuwen henne veurkwammen. Daornaost is d'r veural ommedaenken veur (de bouw van) de Stelingwarver variaant van de Saksische boerderi'je, zoas et hallehuus hier bi'j omme nuumd wodt. Appatte heufdstokken bin besteded an de oelebodden, de stookhutte en et hiem.
De bundel is veurzien van flink wat foto's en bestaot uut 44 bladzieden op A-4 fermaot. Et doel is dat in de haast "Boerderijen in Oost- en Weststellingwerf, deel 2" verschient. In dat diel wo'n tal van boereplaetsen uut et hiele Stellingwarver gebied beschreven. Ok in dit twiede diel wo'n tal van foto's opneumen.
Hiemkundemitwarkster Sietske Bloemhoff stelde daornaost ok een bundel veur et basisonderwies saemen mit Stellingwarver riempies en gedichten d'r in die bi'j et onderwarp boerderi'jen ansluten. Bi'j die riempies en gedichten bin vot ok vraogen en/of oprachten te vienen die d'r betrekking op hebben. De leerkracht kan zo mitien mit et ni'je lesmateriaol an de slag.
Beide ni'je bundels wodden op 21 april, tiedens de prissentaosiemiddag veur Hiemkunde in et basisonderwies in West-Stellingwarf, an de leerkachten van die gemiente uutdield. In Oost-Stellingwarf gebeurt dat op woensdagmiddag 6 oktober


Haandwoordeboek naor de schoelen

In september 2005 verscheen et haandwoordeboek Stellingwarfs-Nederlaans (704 bladzieden, 12,50 euro). Iene van de mooie dingen om de uutgifte van dit woordeboek henne is dat an alle schoelen in de Stellingwarven en 'per klasselekaol' intied een exemplaor geven is deur de uutgever. Op die meniere kan dus elk kiend en elke leerling in et vervolgonderwies in de kunde kommen mit de 'woordeschat van et Stellingwarfs'. Butendat is et boek geschikt om te bruken veur 'taelbeschouwing' bi'j Nederlaans en ere vakken. Et boek is een uutgifte van de Stellingwarver Schrieversronte en 't wodde schreven deur streektaelfunktionaoris Henk Bloemhoff. Et is te koop in de boekwinkel, mar netuurlik ok bi'j de uutgever.


Hiemkundemiddag veur passeniel basisonderwies

Op woensdagmiddag 27 september is d'r in et gebouw van de Stellingwarver Schrieversronte een biezundere bi'jienkomst veur passeniel van de basisschoelen van Oost- en West-Stellingwarf. D'r bin inleidings over hiemkundige onderwarpen, en die gaon over lesmeugelikheden bi'j et volksverhael, over de meugelikheden van et dokementaosiecentrum van de Stellingwarver Schrieversronte en over de Stellingwarver streektael in et onderwies. Veerder wodt d'r ni'j lesmateriaol prissenteerd.
Dat is nao et schoft, mar et pat veur et schoft is in de vorm van een prachtige workshop van drs. Tineke Neyman. Zi'j is koördinater arfgoededukaosie van de perveensie Frieslaand, en ze zal disse middag vertellen over een tal lesmeugelikheden bi'j et bruken van een volksverhael in de klasse. Ze zet de dielnemers van disse middag daor zels ok mit an de slag.
Een schriftelike uutneudiging mit antwoordstrokien en een volledige beschrieving is naor de schoelen stuurd. We rikkemederen disse onderwiesmiddag nog graeg even bi'j et passeniel van et basisonderwies an. De middag is van 13.30 ure tot omdebi'j 15.30 ure.


VEURDRACHTSWEDSTRIED SCHOELEKIENDER GROOT SUKSES!
Schoele De Lantscheene van Ooldetriene wint eerste pries


Op woensdagmiddag 12 oktober wodde in Et Vlechtwark in Noordwoolde een grote veurdrachtswedstried holen veur de schoelekiender van Oost- en West-Stellingwarf. Die wedstried wodde orgeniseerd in et kader van de Rabobaank anvieteringspries veur et Stellingwarfs. An disse wedstried deden negen basisschoelen uut de beide gemienten mit.
De middag wodde om goed half twieje eupend in een volle theaterzael van Et Vlechtwark deur de veurzitter van de Stellingwarver Schrieversronte, mr. Simon ter Heide. Ter Heide vertelde o.e. slim bliede te wezen mit disse prachtige aktiviteit veur de jeugd. Zoks is neudig veur de toekomst van de streektael, want al was et vroeger hiel gewoon om die onder mekere te bruken as kiend, vandaege-de-dag wodt dat de hieltied minder, zee hi'j. Daornao was et woord an de prissentaoter van de middag, Jelke Nijboer van Berkoop. Nao et veurstellen van de juryleden Vroukje Bakker, Jaennette Roeles, Koosje Hornstra en Jan de Vries legde juryveurzitter Harmen Houtman nog even an de dielnemers uut waor as de jury veural omme daenken zol.
Et eerste optreden van de middag was van een groep kiender uut groep 7 en 8 van de Buttingeschoele uut Oosterwoolde. Die brochten onder prima gitaarbegeleiding een prachtig lied over de buurtschop Jardinge naor veuren. Veur dat optreden was mitien al een protte lof en de stemming zat d'r vot-en-daolik in in de zael. As twiede was basisschoele Triangel uut Steggerde an de beurt, mit een mooi uutvoerd gedicht en een prachtige Stellingwarver 'rap'. Schoele 'De Heidepolle' van Wolvege wodde vertegenwoordigd deur Jolanda Hoogeveen. Die las een pat uut Lamert, Lutske en Doerak veur, mar ok een mooi gedicht van de pake van heur mem. Van Jolanda vul op dat ze een perfekte uutspraoke van et Stellingwarfs had. Nao heur kwam d'r een groep van 15 kiender uut Else op et podium, mit et eigenmaekte lied 'Mien gom is op'. Ok disse leerlingen van groep 7 en 8 brochten heur bi'jdrege mit veul plezier naor veuren. Schoele De Lamer van Ooldelaemer wodde vertegenwoordigd deur drie leerlingen. Marjel de Boer las een verhael veur uut 'Pimmegien is groot' van Lily Köhler, wiels Sita Rawie en Anna van Dijk et bekende lied Piepmoes in 'rapvorm' naor veuren brochten.
Nao et schoft wodde et tenielstokkien 'De Schatgrever' opvoerd, deur de Tuundörpschoele uut Wolvege, mit in de heufdrollen Lamert en Lutske. Basisschoele De Tjongeling van Berkoop zorgde veur de twie jongste dielnemers van de middag. Zo brocht 'et heksien' Noraly van 't Klooster uut groep drie et gedicht 'Sprokien' (van de dichter Jouk) naor veuren en dee Esméé de Boer uut groep twieje dat op een vertederende, mar veural ok slim erveren wieze mit et riempien 'Spinne' (van Jan Veldhuizen). De zael reageerde dan ok butengewoon enthousiast op dit optreden. Daornao was et toe an et optreden van kiender van De Lantscheene uut Ooldetriene. Dat optreden begon mit twie gedichten, en daornao wodde deur acht kiender 'Et koekemannegien' opvoerd. Et gong hier om een hiele vri'je, mar prima bewarking van een oold volksverhaeltien. Dat wodde deur twie maegies verteld, wiels de ere zes dielnemers et verhael speulden. Et laeste optreden was veur de Dörpsschoele van Wolvege, mit twie keurige veurdrachten van gedichten deur twie leerlingen uut groep 7 en 8.
En doe was et an de jury toe. Daor was et niet makkelik veur om de eerste en de twiede pries te bepaolen. Veur kiender en pebliek was d'r tussendeur een prachtig optreden van goecheler Minze Dijksma uut Wolvege. Daornao was dan et woord an juryveurzitter Harmen Houtman. Hi'j zee dat de jury et d'r best muuilik mit had had, mar dat de juryleden d'r toch wel uut kommen weren. De jury vun aenlik dat Esméé (Tjongeling), de Buttingeschoele en Jolanda Hoogeveen (Heidepolle) een dadde pries verdienden. Twiede wodde Dennis Mulder van de Dörpsschoele van Wolvege mit zien veurdracht 'Sprokien van de haast'(van de dichter Jouk). Hi'j kreeg uut hanen van de heer R.A. Groen van Rabobaank De Stellingwerven een geldbedrag van 50,00 euro veur zien schoele. Eerste wodden de kiender van De Lantscheene mit et prachtige 'Et koekemannegien'. Een gejuich gong op bi'j de winners en zi'j kregen as pries 100,00 euro veur heur schoele. Mayke Baas, Judith Boersma, Erik Hopman, Antsje de Kroon, Suzanne Kulberg, Jesse Metselaar, Vera Thijssen en Jeroen van Unen (de acht winners) kriegen bi'jkotten nog een prachtige oorkonde die speciaol veur heur ontwurpen wodt mit foto's van disse middag. Dat wodt daon deur Albertha Bloemhoff, zi'j is studente vormgeving an de akedemie veur popkultuur in Liwwadden. De heer Groen hadde een protte lof veur de kiender van De Lantscheene, mar ok veur alle ere kiender die mitdeden. Hij raodde heur an veural deur te gaon mit et gebruuk van et Stellingwarfs. Alle dielnemers van de middag kregen een tasse mit alderhaande Stellingwarver sniepsnaoren mit en de bi'jbeheurende schoelen mochten butendat elk et prachtige boek Archeologie van de Stellingwerven mitnemen.
De veurdrachtswedstried vul bi'j iederiene ommeraek in de smaek. Zo bleef et tot en mit et laeste optreden moesiesstille in de zael, en dat had veural te maeken mit de grote verscheidenhied an veurdrachten. De orgenisaosie hadde bewust zorgd veur een roeme keuze an meugelikheden, en kan daor mit volle tevredenhied op weerommezien. D'r was dan ok veul vraoge naor een vervolg, en de warkgroep die de middag veurbereid het zal zeker kieken as daor op ien of aandere meniere in veurzien wodden kan. Over twie jaor is d'r weer een aktiviteit in et kader van de Rabobaank anvieteringspries veur et Stellingwarfs, mar die zal dan vermoedelik een ere doelgroep angaon.

(anpast op 28-12-2010)