Webstee-archief > 2020

In dit webstee-archief vien ie ooldere tiedings en aander ni'js. Et is goed om in de gaten te holen dat et de hieltied om oold ni'js gaot. Vaeke bin gegevens nog wel zo, mar alderhaande dingen bin ok veroolderd. Inderdaod, zoks heurt bi'j de aord van een archief.

Enquête ofleidings in Nederlaans en regionaole taelen: veur de liefhebber

De bekende perf. dr. Nicoline van der Sijs vragt meensken mit interesse om een vraogelieste in te vullen over ofleidings. Et gaot om et gebruuk in et Nederlaans, mar ok om et gebruuk in regionaole taelen, zoas et Stellingwarfs (Nedersaksisch). Veur wie aorighied het an dit soorte van enquêtes, dit is de link: www.neerlandistiek.nl/2020/06/stommerd-stommeling-stommerik-help-mee-met-het-in-kaart-brengen-van-verschillen-in-afleidingen/



Dag van de poëzie in Stellingwarf ofsleuten mit biezundere literaire aovend: van ooldste gedicht in et Stellingwarfs tot dichters en schrievers van now

In verbaand mit de nationaole weke van de poëzie hul de Stellingwarver Schrieversronte een literaire aovend in et eigen instituut veur tael en kultuur in Berkoop. Die wodde boeiend en vol infermaosie, dat kuj’ rustig stellen, zo wodde in et pebliek konstateerd. De SSR hadde oold-mitwarker dr. Henk Bloemhoff bereid vunnen om een soort overzicht van en toegelieke inkiek te geven in de Stellingwarver schrieveri’je deur de jaoren henne. Eigenlik kuj’ die beginnen laoten bi’j de Ooldsaksische Heliand van et jaor 825 (Heiland = ‘heiland, redder’, daor is Christus mit bedoeld), een ‘heldenepos’ van tegen de zesduzend dichtregels. Meraokels interessaant nuumde de spreker de ontdekking van de Twentse onderzuker Goaitsen van der Vliet. Et gaot om een tal Overiesselse gedichten, vermoedelik schreven deur Meinard Tydeman, o.e. griffier van de Overiesselse staoten, en wel van 1790 tot 1795. Op verzuuk van Van der Vliet onderzocht Iesselakedemiemitwarkster Philo Bloemhoff-de Bruijn de twaelf riemen die hi’j vunnen hadde in een oolde bron. In ien van de gevallen bleek et om de tael van Ooldemark te gaon, Stellingwarfs dus. Vermoedelik is et uut de griffierstied van Tydeman. Grootkaans het hi’j in alle riemen die hi’j maekte zo goed meugelik de tael van de stad bruukt daor et omme gong. Dit is et gedicht dat dus bi’j Ooldemark heurt, in oorspronkelike spelling:


Elsijn kumm’ ries gauw van ’t Faarken

Elsijn kumm’ ries gauw van ’t Faarken,
Gief het nog wet Kroggen – Mæel:
'k Sal veur dat dink niet langer waarken,
’t Is rontum nog al even kæel.
Kum an ik loop ries na Jan Ræchies;
Die Man is selver Slagters Baas:
Daar op te Maark daar staan zijn Mæchies,
En mæken daar een groot geraas.
Mijn Væder mit mijn Nigte Stijne;
Gaan maargen na Sunt Lamers-Maark:
Maar ik bin by mijn Meuje Trijne,
Want ik heb’ alle Dægen waark.
Ik weyd’ en Koe veur Doktor Tittel;
En veur Juffer Spanjers Breur,
Die wortte slagt tut Evert Keetel,
Kyk taar staat hy veur de Deur.




(Citeerd uut Overijsselse Historische Bijdragen. No. 131 (2016). Et betreft een voonst van de heer Goaitsen van der Vliet; de taelkundige Philomène Bloemhoff-de Bruijn het et op zien verzuuk onderzocht. Ze het de tael van et gedicht determineerd as Stellingwarfs van Ooldemark (Ov.). De redaktie van et tiedschrift De Ovend het de spreker van de aovend nuugd om naoder op dit gedicht in te gaon, en dat zal inderdaod gebeuren. De foto hierboven is indertied as eerste publiceerd in Overijsselse Historische Bijdragen no. 131, en naoderhaand ok in et Nedersaksische literetuuroverzicht dat opneumen is in de publikaosie Nedersaksisch in een notendop (Assen, 2019))

D’r is nog zoe’n soorte gedicht niet veer uut de buurt, dat is uut Stienwiek. Et is niet zeker of dat jonger is. Mar aj’ et idee van et ooldste Stellingwarver gedicht beparken tot ‘binnen Stellingwarf’, dan kom ie wel weer bi’j de bekende Steffen Lammerts Brug uut (1807-1884), schoelemeester die veural nog bekend is deur zien ‘De zoemer van 1837’, publiceerd in de Friesche Volksalmanak. En, vun de spreker, veur wie een betien bekend is mit de Stellingwarver schrieveri’je heuren disse dichtregels van Brug over 1837 tot de biezundersten in de Stellingwarver literetuur:

Wat grote heer kan ’t beter gaon
As mi’j, bi’j zoe’n gelok.
Niet graeg wo ‘k mit hom ommestaon,
Al he’k ’t somtieds wat drok.
Ik eet mit smaek en slaop goed uut,
Tot mi’j mien wiefien wakker tuut.


Indertied ontdekte Otto de Vent et wark van Jan Berends Prakken uut Oosterwoolde (1827-1883). Dat wark dat ston in de Perveensiaole Drents en Asser Kraante. Ie zollen Prakken wegens zien ‘ofluusterde gesprekken’ in die kraante, een soort genre te beschouwen as ‘veredeld inzunnen stok’, de eerste kollumnist in et Stellingwarfs numen kunnen. Uut et eerste kwat van de 19de ieuw springen verhaelen van J.H. Popping naor veuren, en veural zien eupenlochtspul ‘Uut het Leven’. Een historisch verhael uut de tied van de 10-daegse veldtocht in België, mit een liefdesgeschiedenissien tussen iene die weerommekwam van de veldtocht en iene van de dames die vanzels aachterbleven was. Et vaalt licht te raoden, alles komt goed, de assessor helpt mit wieze woorden:

Treffende ogenblikken kommen in ’t leven veur. Zo hebben we d’r hier ok iene. Jongeluden, de weg is niet altied mit rozen bestri’jd. Ieder ondervint dat, de iene meer, de aander minder. Iim, nog jong, hebben d’r al wat van ondervunnen. Stark jim in jim leven, veural in die weg die in dit geval bewaandeld is.

Alderhaande inkiekies wodden zo an et pebliek prissenteerd, en zo kreej’ goed te zien dat de Stellingwarver schrieveri’je vule en vule meer veursteld het deur de jaoren henne as dat vaeke docht wodt. Netuurlik was d’r ok roem ommedaenken veur de klassieke schriever H.J. Bergveld, en bepaold ok veur produktieve meensken van vandaege-de-dag: Johan Veenstra, Harmen Houtman, Sjoukje Oosterloo, Roely Bakker en aanderen. Ok was d’r veul ommedaenken veur romans van now en eerder, veur novelles en al zo meer.

In verbaand mit de herdaenking ‘75 jaor bevri’jding’ citeerde Bloemhoff nog H.J. Bergveld, veural bekend van et verzetsmonement in Oosterwoolde van now, schreven 15 jaor nao WO II:

Daoromme gaon wi'j ok van 't jaor
Weer 'n stille omgaank holen.
En gaon w' uut eerbied en uut daank
De hanen effen volen…
Dan doen wi'j ’t niet mit haat of wrok,
Dat moe'n wi'j hiel goed weten!
Wi’j holen dit gebruuk in zwang
Opdat wi'j nooit vergeten…


Liekewel gaf de spreker ok ommedaenken an poëzie die juust in de oorlog schreven is, zoas die van R.W. Oosterhoff, schoeleheufd van De Hoeve, ofkomstig uut de Westhoeke. Die auteur schreef ditte in 1944 over Spange :


Spange

Spange mien dörpien, wat lig ie daor stille
En vredig, te midden van waeter en riet,
Wie d’r een rustige woonplaets moch zuken
Vint vast op ‘e wereld een betere niet.

Een straotweg, een pad en een diek mit wat boeren
En veerders wat turfmaekerstenten verspreid;
An d’ien’ kaant de Scheene, an d’ ere de Lende,
Zeediek en Ni’jweg veur de rest nog tot scheid.

An ‘t pad staot een klokhuus, dat is al een ooltien,
Een peer ieuwen leden ston daor nog een kark’.
Een karkhof d’r ommehenne mit verscheidene stienen
En mennige grafstien hadd’ nog een huusmaark.

Et laand wodd’ verveend en wodd’ trekgat en kraggen.
Jow glorie gong henn’, ie verzonken in ’t niet.
Mar dommiet zuj’ bluuien, as ’t ontginnen an kaant is
En ’t netuurmonement elk zien mooiighied biedt


Perf. dr. J. Oosterhoff Rzn. gaf d’r in 2003 een mooie tekstedisie van R.W. Oosterhoff zien wark uut bi’j de Stellingwarver Schrieversronte. Hi’j nuumt in een inleidend heufdstok ‘Stellingwerfs en de Stellingwarver Schrieversronte’j veur zien lezers de volgende groep schrievers as zeg mar de aktiefsten vanuut de jaoren zeuventig tot in de jaoren negentig:
Johan Veentra, Harmen Houtman, Stien van Anne oftewel Christien Mulder, Jan van der Meulen ps. Jan van Overtjonger, Lamkje Hof-de Boer, Karst Berkenbosch, Zwaantje Kuiters, Bennie Holtrop, Pieter Heida, Jannes W. Nijholt, Henk Kroese, Fokke Middendorp, Oene Bult, Otto de Vent, Klaas K. Hofstra, Lodewiek Hooghiemstra, Klaas van der Weg, Margje Jonker, Wiebe Jaeger oftewel Wube Lamers van de Kuunderwal, Bonne de Vries, Boele Land, Wiebe Nijboer, Grietje Hento-Stoker, Jan Oosterhof jr. Lily Köhler, Anke Hoornstra, Dirk Kerst Koopmans.

Sund de SSR in 1972 begon is d’r hiel veul gebeurd, dat kuj’ zels ok wel naogaon op de websteden van de Stellingwarver Schrieversronte en in bi’jglieks de bloemlezing / et literetaire overzicht in Feest van (her)kenning een SSR-boek, en in et Nedersaksische literetuuroverzicht dat opneumen is in de nog jonge publikaosie Nedersaksisch in een notendop.

Dichteresse Attie Nijboer vormde mit de prissentaosie van heur wark et twiede onderdiel van de aovend. Op een innemende meniere brocht ze een mooie riegel van de eigen gedichten, herkenber en treffend. In ien van de gedichten komt as thema et onthoold veur, en in et twiede diel van zien verhael haokte Henk Bloemhoff daorbi’j an. Wi’j moe’n wat d’r an Stellingwarver literetuur is niet haost onzichtber holen, we moe’n die ok in bloemlezings en literetuurgeschiedenissen naor veuren brengen, as een belangriek onderdiel van de eigen tael en kultuur. Bloemhoff pleitte daoromme ok mit naodrok veur ien van de ni’je projekten die de Stellingwarver Schrieversronte in veurbereiding het, een tetaoloverzicht van de Stellingwarver Schrieveri’je deur de jaoren henne. Oftewel een haandboek Stellingwarver literetuur. Hi’j leut drie veurbeelden van de Drentse literetuurgeschiedenis zien en drieje van de literetuur in et Fries.

Et het de Stellingwarver gemienschop west, in et biezunder de Stellingwarver Schrieversronte, die de laeste 50 jaor zo veul op ‘e bodden brocht het: an proza, poëzie en aander leven in de brouweri’je. Schrievers, lezers, besprekers, Schrieversronte-leden, die meensken hebben dit alles veur mekeer brocht en maekt. En netuurlik de meensken die uut belangstelling alderhaande vraogen hadden. Van et vienen van een toepasselik gedicht, een te speulen tenielstok tot boekuutgiften van verschillende schrievers. Oonze gemienschop, daor moet ok de literetuur mit veerder. En as et even kan, mit vrundeschop, daor Roely Bakker ok al over dichtte, et is tenslotte oonze Stellingwarver dag van de poëzie in de nationaole weke van de poëzie. En zo besleut de spreker:


Vrundschop

Kostber plaantien
omgeven mit korrels andacht
bespruuien mit druppels respekt
koesteren mit waarmte
kostber plaantien
vrundschop


Ni’je loot an de literaire stamme is de verfilming, in dit geval die van ‘Daor klept de klokke weer’. In et dadde onderdiel van de aovend vertelde Sietske Bloemhoff daorover, an de iene kaante over et artistieke pat, an de aandere kaante over et historische verhael en de aachtergrond. Dat gaot om stried veur en verlös van de Stellingwarver vri’jhied eerste kwat van de 16de ieuw. De film dri’jt op dit stuit her en der in de verschillende dörpen. De aovend wodde ofsleuten mit een vertoning, en die wodde deur et anwezige volk slim op pries steld, krek as de aovend as gehiel.


Wieder lezen over de Stellingwarver literetuur?

Een oolder, mar nog altied bruukber overzicht geft de boekpublikaosie Feest van (h)erkenning van de Stellingwarver Schrieversronte; mit bloemlezing.

Feest van (h)erkenning. 25 jaor Stellingwarver Schrieversronte. Disse bundel verhaelen en gedichten is veurzien van een uutgebreide beschouwing over de Stellingwarver schrieveri’je van de haand van Henk Bloemhoff en Pieter Jonker onder de titel ‘Stellingwarver schrieveri’je, verweven in herinnering’. En een verhaandeling van Otto de Vent ‘Stellingwarver schrieveri’je in de 19e ieuw’. 176 pag. € 12,25. SSR-84 / ISBN 90 6466 089 1

Een bruukber overzicht geft ok et heufdstok 'Stellingwerver literatuur' in et Haandboek Nedersaksisch. Dat is op disse link te vienen: www.dbnl.org/arch/kooi001hand01_01/pag/kooi001hand01_01.pdf]


Op kommenwegen: filmproduktie Stellingwarver Schrieversronte over Fochtelervene

Hoe ontston et gebied van ‘t Fochtelervene, wie woonden d’r, hoe leefden de meensken mit en op et Fochtelervene? Wat veraanderde d’r deur de jaoren henne? De netuur is vanzels hiel biezunder, mar waor zit him dat in?
Mit een briede kiek op dit prachtige gebied wil de Stellingwarver Schrieversronte veural zien laoten wat et gebied deur de ieuwen henne west het. De film zal deur alle aspekten veur een groot pebliek interessaant wezen: veur de bewoners in de regio zels, veur toeristen, veur netuurliefhebbers, veur meensken mit interesse in geschiedenis, mar ok ok veur de schoelejeugd en studenten.
Skriptschriever en regisseur is historikus Thomas Roovers, bekend van 'Daor klept de klokke weer', de veurige film van de Stellingwarver Schrieversronte. Veur een belangriek diel wodt de film financierd deur Rabobaank Heerenveen-Zuudoost-Frieslaand, wiels anvraogen bi’j de perveensie en de gemiente Oost-Stellingwarf nog lopen.



Ni'j boek komt d'r an: 'Uit de geschiedenis van Wateren, Zorgvlied en Oude Willem'

In de eerste helte van september verschient et boek ‘Uit de geschiedenis van Wateren, Zorgvlied en Oude Willem’. In dat boek bin verschillende artikels te lezen over onderwarpen daor an now toe nog niet of nog mar weinig over publiceerd is. Et boek begint mit een artikel over de archeologie van et gebied van et Drents-Friese Woold; daorveur zorgde Janneke Hielkema uut Grunningen. Zi’j is in et daegeliks leven warkzem as archeologe bi’j et Archeologisch Adviesbureau RAAP in Drachten, en gruuide op in de regio rond Waoteren. Carol Jan Klok (Vorden, mar van vroeger van Appelsche) schrift o.e. over de interessaante geschiedenis van et eerste laandbouwinstituut van Drenthe (1824) en et twiede van Nederlaand. Et ‘Instituut voor den Landbouw’ wodde opricht deur de Maatschappij van Weldadigheid. Et jaor daorveur hadde Johannes van den Bosch, de initiatiefnemer van de Mij, et plan daorveur indiend. Een peer jaor daorveur was de eerste laandbouwschoele van Nederlaand uut aende gaon in Zeelaand.

Twiede Wereldoorlog
In et boek is ok een heufdstok opneumen dat over de periode van de Twiede Wereldoorlog in en rond de buurtschop Oolde Willem gaot. Dat heufdstok wodde schreven deur Albertha Bloemhoff (Adorp) i.s.m. Hans Salverda (Zorgvlied). Laestnuumde voerde daorveur verschillende gesprekken mit oolde bewoners uut et gebied.

Begin boekeweken
Et boek zal in de prissentaosieweke veur een speciaole pries te koop wezen; d’r is een beparkte oplaoge. De prissentaosie van dit boek kan mar deur een kleine groep meensken bi’jwoond wodden. De bi’jienkomst is mitien ok et begin van et uut aende gaon van de Stellingwarver boekeweken.


Stellingwarver laandschoppen en netuur in keunstboek

De Stellingwarver Schrieversronte is van doel en geef in de zommer van 2020 een biezunder keunstboek uut. In dat boek zullen ofbelings van wark van keunsteneresse Sybranda Wieringa uut Grunningen opneumen wodden. De uutgifte wodt koppeld an de tentoonstelling van Wieringa zoas die in de maonden juli en augustus bi’j de Schrieversronte te zien wezen zal. Op et mement is de schilderes al drok in de weer mit heur veurbereidings daorveur. De onderwarpen van heur wark veur de tentoonstelling bin verschillende netuurgebieden en laandschoppen in Oost- en West-Stellingwarf.

Oproep veur verhaelen en gedichten
Al dit wark van Sybranda Wieringa zal opneumen wodden in een biezunder keunstboek. Et boek zal daornaost veurzien wodden van Stellingwarver verhaelen en gedichten die inspireerd binnen op ’e gebieden die Wieringa veur heur tentoonstelling schildert. Daorbi’j gaot et om al bestaonde verhaelen en gedichten, mar de uutgeveri’je van de Schrieversronte wil ok graeg ni’j wark van zoveul meugelik verschillende Stellingwarver schrievers opnemen. Dat daoromme wodt now al vraogd om veur disse uutgifte wark op te sturen. Dat kan tot 1 meie 2020, daornao gaot een speciaole kemmissie an de slag om een keuze te maeken uut et al bestaonde wark en uut et wark dat inzunnen is.

Sybranda Wieringa
Sybranda Wieringa wodde in 1959 geboren in Emmen en volgde in de jaoren 1979-1984 heur opleiding an de keunstakedemie Minerva in Grunningen. Vandaege-de-dag geft ze les an Keunstakedemie Frieslaand. Stellingwarf is veur heur gien onbekend gebied, ze woonde alderdeegst kotte tied in Else. Over heur wieze van warken zegt ze: ‘De intensiteit van de beleving is de motivatie van je keuze voor bepaalde materialen en kleuren. Mijn motivatie is geworteld in een diepe nieuwsgierigheid naar hetgeen er om mij heen is en de vraag waarom
het er is. Er ontstaat dan een boeiende wisselwerking tussen mijzelf en het onderwerp dat ik schilder. In die zin zou je kunnen zeggen dat ik mijzelf schilder; niet meer en niet minder.’


Et verhael van Zander. Oftewel: ni’j boek van de Stellingwarver Schrieversronte prissenteerd bi’j Pro Rege in Donkerbroek

Wiels op 15 november ok de perveensiaole verhaeleaovend was, verscheen in Donkerbroek in boekvorm et biezundere verhael De wereld van Zander. Et verhael van ‘de vrome landverhuizer Zander Jacob Klooster (1820-1906)’ uut Donkerbroek wodde schreven deur dr. Rienk Klooster uut Liwwadden. Et eerste exemplaor van et ni’je boek rikte de auteur uut an Martha en Lieuwe Tiesinga van Oosterwoolde. Martha kende de antekens van Zander en zorgde d’r veur dat Klooster, die daor veul belangstelling veur hadde, et dokement in hanen kreeg. Now is Lieuwe in de veerte ok nog femilie van Zander, dat et verhael van Zander is veur de Tiesinga’s zels ok hiel weerdevol. Et twiede exemplaor was veur Jan Koops uut Oosterwoolde, die as ‘mitlezer’ van et manuskript veur de auteur van groot belang west hadde.

Mitien nao de prissentaosie vertelde Rienk Klooster over et biezundere verhael van de uut Donkerbroek ofkomstige laandverhuzer Zander Jacobs Klooster. Die was al even boven de tachtig doe hi’j alderhaande herinnerings uut zien leven an et pepier toevertrouwde. Hi’j kikt in zien antekens weeromme op zien jeugd, zien schoeletied, zien femilie, gebeurtenissen die hi’j mitmaekte en personen die hi’j ontmoet het; in Donkerbroek liekegoed as in de ‘ni’je wereld’.
Et gaot om wel een hiel biezunder egodokement, want Zander vertelt benaemens ok veul, en ok hiel dudelik, over zien persoonlike geleufsleven. Dat maekt de uutgifte interessaant ok van godsdienstpsychologisch en godsdiensthistorisch oogpunt uut. Zo kommen d’r verschillende aspekten in an et locht over de Ofscheidingsbeweging in Donkerbroek, Haulerwiek en Appelsche.

’Op zien Donkerbroekemers'
Omdat Zander in zien antekens veural zoas hi'j et zels nuumt ’op zien Donkerbroekemers’ schrift, is dit egodokement ok taelkundig van belang. De tael die aj' lezen komt daele op Nederlaansachtig Stellingwarfs, en dan Stellingwarfs dus zoas dat in de negentiende ieuw in Zander zien geboorteplak Donkerbroek praot wodde. Dat was dan ok de reden dat in et twiede pat van de aovend taelkundige dr. Henk Bloemhoff van Oosterwoolde ingong op de biezunderheden van de tael uut de tied van Zander. An et begin van zien inleiding nuumde hi’j ok dat in et Donkerbroek van doe veerweg et grootste pat van de inwoners nog Stellingwarfs praotte.

Et boek ’De wereld van Zander. Herinneringen van de vrome landverhuizer Zander Jacobs Klooster’(1820-1906) uit Donkerbroek’ is een weerdevolle en hiel biezundere anvulling op de boeken die an now toe over de streekgeschiedenis van Oost-Stellingwarf verschenen binnen. Dr. Rienk Klooster het et egodokement ri’j en kundig annoteerd op theologisch, taelkundig en streekhistorisch gebied. Et verhael van Zander geft ok infermaosie over aandere dörpen in de wiede omtrek, meerst in verbaand mit et godsdienstige leven. Et boek is een uutgifte van de Stellingwarver Schrieversronte, telt 288 bladzieden, is veurzien van foto’s en kost € 17,50. Veur de vormgeving en et omslag zorgde BVK vormgeving in Haulerwiek. Zie ok veerder op disse bladziede.


De Kienderwebstee: interessaante webstee bi'j de Stellingwarver Schrieversronte

De kienderwebstee is bedoeld veur kiender van vier tot twaelf jaor. Verhaelties, gedichten, spullegies, kleurplaeten, puzelties, lieties en gao mar deur zullen d'r plaetst wodden. Alles is bedoeld om thuus aachter de komputer lezen of doen te kunnen. Veur invulling en driemaondelikse verni'jing zorgen Kiena Bouwer, vaaste vri'jwilliger bi'j de Stellingwarver Schrieversronte, en Schrieversronte-webmeister Ninke van der Veen. Veur meer klik an: www.kienderwebstee.nl


Willemsoord bestaot 200 jaor. Lezing over de kelonietael van'Kolonie III' jaor uutsteld in verbaand mit de corona-uutbraoke

Et zol et hiele jaor feest wezen in dit aorige dörp, en bi'j dat feest heurden ok interessaante lezings. Lang niet alles kan deurgaon en et ien en aander is verscheuven, zoas de lezing van Philomène Bloemhoff-de Bruijn, eerder Iesselakedemiemitwarker (projektleider streektael); zi'j woont in 'oons' Oosterwoolde. Zi'j zal toekem jaor een lezing holen over de 'tael van de kelonietoeften'. Heur kollega Martin van der Linde het eerder al in disse riegel lezings praot over et biezundere boereprojekt 'Et Heideveld'. Veur meer over de lezings kuj' deurklikken op:
www.weldadigwillemsoord.nl/lezing-over-het-heideveld en op
www.weldadigwillemsoord.nl/lezing-over-de-klonietaal


Archeoloog Harm Tjalling Waterbolk schreef: ‘Veranderend verleden’

Kotleden ston in de LC (31-1-2020) een aorige bespreking van Veranderend verleden, een autobiografisch boek van de haand van (perf.) dr. H.T. Waterbolk. Dat is de nog altied bekende, om niet te zeggen beroemde archeoloog, die veur zien emeritaot verbunnen was an de RUG. De heer Waterbolk is al wat op leeftied, hi’j wodde geboren in 1924, en hi’j is goed bekend ok mit de archeologie van Stellingwarf. Zo sprak hi’j ok op et prissentaosiesymposium bi’j et verschienen van Jager, S.W. en E. van Ginkel, Archeologie van de Stellingwerven. Een boek daor alle tiedvakken in behaandeld wodden, daor alle belangrieke voonsten en vienplakken van Stellingwarf in beschreven binnen en et leven en wark van de bekende archeologen krek liek. Meer weten? Klik et koppien ‘literetuur’ an, zie de kelom an de linkerkaante. Daor vien ie ok de gegevens over Waterbolk zien lezing van doe, ‘Over de biografie van het Stellingwerver landschap’. Et Stellingwarver archeologieboek is trouwens uutverkocht, d'r was grote belangstelling, mar et is digitaol makkelik te vienen op stellingia.nl > Boeken. In de bespreking van Waterbolk zien ni'je boek liekewel was d’r wat aanders dat meraokels treffend was. Et vaalt Waterbolk bi’j et oolder wodden op. ‘Mien Drents komt weeromme op een meniere die aj’ niet veur meugelik holen. Hiele vervoegings en verbugings van woorden die a’k jaorenlange niet spreuken hebbe, kommen weer boven (…). Zo ziej’ mar weer,' zegt hi’j: ‘De tael van de jeugd die blift.’


Oproep van de Dichter des Vaderlands: zoj’ gedichten anleveren willen?

Op Twitter zegt de Dichter des Vaderlands dat et ‘dielen’ van de volgende oproep slim wardeerd wodt. Vandaor, in stiel ommezet in et Stellingwarfs:
‘Veur een ni’je bloemlezing mit gedichten in streektael, dialect (of ere taelen die in Nederlaand spreuken wodden as et Fries of et Nederlaans) he’k jow hulpe vanneuden. Stuur je favoriete vuuf gedichten, gien eigen wark naor: ddvbloemlezing@gmail.com. De bloemlezing zal in jannewaori 2021 verschienen bi’j uutgeveri’je Querido’


Kerndoelen Nedersaksisch beschreven

Hendrik Jan Bökkers is curriculumontwikkelder Nedersaksisch bi’j de Stichting Overiesselakedemie in Zwolle. Zien wark wodt meugelik maekt deur de perveensie Overiessel. Die het ok dit jaor 2020 de veurzittersrolle in de groep van Nedersaksische overheden die et Konvenaant Nedersaksisch an et uutvoeren is.
Om disse tied henne, half jannewaori 2020, zol de heer Bökkers een eerste beschrieving leveren van zonuumde ‘kerndoelen Nedersaksisch’, dat as doel het et bestaon van Nedersaksische kerndoelen naost die veur o.e. Engels, Nederlaans en Fries. Die eerste beschrieving is d’r. Dit gaot benaemens onder de vlagge van de bekende onderwiesorgenisaosie ‘Levende Talen’. Veur de opstelling van de kerndoelen het de heer Bökkers overleg had mit de Nedersaksische taelinstellings in de verschillende regio’s en ze bin mit mekeer ofakkedeerd. En zo bin now kerndoelen vaastesteld – mar die kun nog wel amendeerd wodden. Ze bin veureerst te vienen en toelocht op dit websteeplak: www.huusvandetaol.nl.
De heer Bökkers hadde dus ok mit de Stellingwarver Schrieversronte overleg. Dat was in de vorm van een bezuuk an Sietske Bloemhoff, direkteur van et streektaelinstituut Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop. Zi’j gaf o.e. tekst en uutleg van de biezundere pesisie van et Stellingwarfs in et basisonderwies en leut hiel veul materiaol zien dat deur Stellingwarver onderwiesmeensken en bepaold ok de Stellingwarver Schrieversronte zels ontwikkeld is. Et Stellingwarfs nemt in oonze regio et plak in et basisonderwies in van et verplichte Fries zoas dat veerderop in Frieslaand uutvoerd wodt. Praktisch bezien gaot et in Stellingwarf om et bekende vak hiemkunde mit Stellingwarfs d’r in, en, dat gelt veur alle alle schoelen, om et projekt ‘De Veerkieker’. Dat is een struktureel projekt mit behalven kultuurhistorische aspekten ok een roem plak veur et Stellingwarfs.


Ovend van april 2020!

Interessaant en vol variaosie is disse Ovend, 48ste jaorgaank no. 2, 2020. Redakteur Kjest Herder bespiegelt in ‘Et Veuroffien’ naor anleiding van herinnerings an de oorlog, en zo het disse Ovend meer verhaelen die slim de muuite weerd binnen: Rob Zethoven komt mit een biezunder verhael over een biezundere persoon: Vrouw De Vlaming, Carol Klok komt mit ‘Keunstener Jan Mankes 100 jaor dood’, Jaap Sikkema mit ‘Een faobelachtig verhael: Terwissche’, Sjoukje Oosterloo mit ‘Peerdekracht’, Freddie de Vries mit ‘Gewoon gelok had’ en Kjest Herder mit nog een twiede verhael, mit de titel ‘Antje’. Redakteur Jan Koops vertelt over zien ‘Plaetiesalbum’ veur Oost-Stellingwarf dat op initiatief van supermark Albert Heijn deur him verzorgd wodde (beeldmateriaol liekewel as de teksten), en ok Jan Oosterhof zien onderwarp is de Stellingwarver geschiedenis: hi’j gaot in op de Makkingester schaans en vertelt hoe die vunnen wodde bi’j anmaekwark in 1937. Attie Nijboer beschrift vertelkoncerten in oonze omgeving en daor ommehenne, en van Henk Bloemhoff is de eerste helte van de deur him uutwarkte tekst van zien lezing over de Stellingwarver literetuurgeschiedenis opneumen die hi’j hul in de nationaole poëzieweke: ‘Elsijn kumm’ries gauw van ’t Faarken! Van et ooldste gedicht in et Stellingwarfs tot schrieveri’je van vandaege-de-dag’.

Et Evangelie neffens Markus in et Stellingwarfs

Rienk Klooster, Jan Koops en Erica Plomp-den Uijl hebben ‘Markus’ vertaeld in et Stellingwarfs, rechtstreeks uut de Griekse grondtekst. Ze vertellen in disse Ovend zels over het hoe en waoromme en geven an te hopen dat ze ‘dit oolde geschrift wat toegaankelik maekt hebben, ok veur goenend die niet zo vertrouwd binnen mit disse lektuur’. Dat is wisse et geval en heur uutienzetting in disse Ovend is mooi en biezunder. Dat is de uutgifte van Markus zels netuurlik al hielemaole. Zie daorover ok veerder op disse webstee.

Disse ni'jste Ovend het netuurlik nog meer an ni’js en biezunderheden. Nog gien abonnement? Toch doen, kennis nemen van de eigen kultuur en die steunen is meer as de muuite weerd! € 20.00 an de eigen kultuur besteden is prachtig en ie hebben d’r, om te beginnen, een mooi blad veur!


Kursus Stellingwarfs: alle leerlingen slaegden!

Oflopen weke deden elf leerlingen van et Comprix College examen Stellingwarfs. Vanwegens et coronavirus gebeurde dat allemaole wat eers as de veurgaonde jaoren, want doe wodde een groot pat van et examen ofneumen bi’j de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop. Et examen was dit keer online, en dat bleek ok hiel goed meugelik.
Naodat de leerlingen et oflopen seizoen bi’j juf Ageeth Bos lessen Stellingwarfs volgd hadden, wodde alle opdaone kennis test mit o.e. een diktee Stellingwarfs.

Digitaol prenteboek
Belangriek onderdiel van de kursus is ok et praoten leren van et Stellingwarfs. Ieder jaor is daor ommedaenken veur en komt d’r extra hulpe van butenof, op verzuuk van lereres Ageeth Bos. Veur et examen wodt d’r veur een bepaolde opdracht keuzen, waor de leerlingen dan uutleg over geven moeten: in et Stellingwarfs vanzels! Dit keer gong et om et prissenteren van een digitaol prenteboek. Dat prenteboek hadden ze tiedens de lessen al klaormaekt, zodat ze over heur keuze veur et onderwarp en veur wie et bedoeld op de examendag vertellen konnen. Et prenteboek was al van teveuren toestuurd an Sietske Bloemhoff, die et beoordielde op inhoold, taelgebruuk en vormgeving. Et vul op dat in de teksten bi’j de prenten et Stellingwarfs arg goed bruukt wodde, mar dat d’r onder de leerlingen beslist tekentelenten binnen. Butendat was de uutvoering van de boeken, die in groepies ontwikkeld weren, butengewoon goed lokt. Et doel is dat iene van de prenteboeken nog publiceerd wodden zal, vermoedelik in et Stellingwarfs tiedschrift De Ovend.

Certifikaot en boek
Alle examenopdrachten weren deur alle leerlingen goed uutvoerd, dat iederiene slaegde. Et gaot om: Hessel Kooistra (Garyp), Fardou Postma (Terwispel), Jelger Hulstijn (Wolvege), Jelle Jeeninga (Slijkenburg), Jildou Overwijk(Hemrik), Linde Smit(Terwispel), Thijs de Jong(Wolvege), Thomas Stelma (Haule), Marsha Veenma (Oosterwolde), Rosalynn Huismans(Wolvege) en Elske Dijkstra(Berkoop). Veur heur goeie prestaosies kregen alle leerlingen van SSR-direkteur Sietske Bloemhoff allemaole een certifikaot uutrikt én et boek ‘Sprokies van Grimm in et Stellingwarfs’.


10 en 14 APRIL: SPECIAOLE 'BEVRI'JDINGSUUTZENDINGS' VAN ’IN TWIELOCHTEN’ gavven een biezundere 'viering'

Deensdag 14 april, op de westelike Radio Centraol (van 19.00 tot 20.00 ure) zorgde et Stellingwarver radiopergramme ‘In Twielochten’ veur een biezundere uutzending. Daorveur was et al te heuren op vri'jdag 10 en zundag 12 april op de oostelike zender Odrie. Et hiele pergramme ston in et teken van de bevri’jding van Oost- en West-Stellingwarf op 12 en 13 april, 75 jaor leden. In et pergramme weren biezundere verhaelen te heuren. Zo vertelde Klaasje Heeroma bi’jglieks over et verhael van heur heit. Dat dee ze an de haand van een briefwisseling die hi’j nao de oorlog hadde mit de Duutse meensken bi’j wie hi’j een tiedlang onderdeuken was. Deurdat Klaasje die brieven veul laeter vunnen en lezen het, kon ze now zien verhael vertellen.

Dit was d'r te heuren in et pergramme:

‘Ni’je bessems vegen schone’
Henk Bloemhoff vertelt in disse oflevering over de Stellingwarver schriever Hendrik Johannes Bergveld, die ok verzetsman was in de Twiede Wereldoorlog. Ommedaenken het hi’j o.e. veur et gedicht ‘Ni’je bessems vegen schone’. Bergveld schreef dat as ni’je heufdredakteur veur de eerste ‘Nieuwe Ooststellingwerver’, omreden de veurige heufdredakteur tiedens de oorlog bepaold niet zuver haandeld hadde. Zeuven jaor nao de oorlog schreef Bergveld ‘Zol Nederlaand nog weten?’, en dat gedicht wodt veurlezen deur pergrammemaeker Kjest Herder.

‘Die Moorsoldaten’
In et pergramme is ok zorgd veur een speciaole meziekkeuze; daorveur zorgde Sietske Bloemhoff. Zo zal bi’jglieks et indrokwekkende ‘Die Moorsoldaten’ te heuren wezen, in dit geval uutvoerd deur Hannes Wader. In et kaamp Börgermoor in Emsland, dichte bi’j de greens mit Grunningen, wodden indertied poletieke tegenstaanders van het naziregime, Jehova's getugen en homoseksuelen gevangen holen. Mit een schoppe mossen ze in et vene (Duuts: Moor) kenalen greven en de grond ontginnen. Om de lange daegen wat beter deur te kommen wodden lieties zongen die nogal es deur de meensken zels maekt wodden. Zo is ok et lied ‘Die Moorsoldaten’ ontstaon, waorvan de kaampleiding et zingen d’r van, vanwegens de inhoold, al rap verbeud, mar dat laeter wereldberoemd wodden zol.

‘In Twielochten’: achttien vri’jwilligers
An de et pergramme ‘In Twielochten’ warken mit mekeer onderdehaand achttien vri’jwilligers mit, zodat veur een grote ofwisseling zorgd wodden kan. D’r wodt de hieltied meer naor luusterd, zo bliekt wel uut et tal, veural positieve, reakties. Vaaste luusterder Carol Klok uut Vorden geft an: ‘Et pergramme is goed struktureerd en varieerd en dat moet ok zo blieven zodat van jong tot oold d’r wat an het.’


Uutstel aovend mit huusdokter Zethoven

De aovend mit huusdokter Rob Zethoven, pland op donderdagaovend 12 meert in et gebouw van de SSR, is oflast. Dit in verbaand mit ziekte van Vrouw Attie Nijboer, die uut Zethoven zien wark veurlezen zol. Veur disse aktiviteit gelt uutstel tot nao de zommer.


TENTOONSTELLING TWIEDE WERELDOORLOG: VAN 14 TOT 27 APRIL OK DISSE AKTIVITEIT MOS SPIETIG GENOEG OFLAST WODDEN, ZIE OK ET BEGIN VAN DISSE WEBSTEEBLADZIEDE

De Stellingwarver Schrieversronte is doende mit et orgeniseren van een tentoonstelling angaonde de Twiede Wereldoorlog. Dat is in saemenwarking mit et dörpsarchief van Berkoop, de archiefkemmissie van Else, die van Ni’jberkoop en meugelik ok Makkinge. Butendat wodt een biezundere uutgifte toeriefd over de tiedrekte van 1940 tot 1945 mit de bevri’jding daornao. D’r wodt vraogd om gedichten in te sturen. Over hoe en wat kuj’ meer lezen in ‘De Ovend’ van now, dus feberwaori 2020. Hier numen we alvast dat van 14-27 april een tentoonstelling wezen zal in de grote zael en de hal van de Stellingwarver Schrieversronte. Tieden en meer zal bekendmaekt wodden in de verschillende media.


Tentoonstelling en boek Sybranda Wieringa jaor uutsteld

In de kommende zommermaonden zol d’r bi’j de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop een tentoonstelling wezen mit schilderi’jen van Sybranda Wieringa uut Grunningen. Toegelieke zol d’r ok een boek uutgeven wodden mit ofbelings van dat wark. Vanwegens et coronavirus is in overleg mit de keunsteneresse de tentoonstelling now verzet naor de zommer van 2021. Et doel is dat dan bi’j de eupening et boek prissenteerd wodden zal.
De onderwarpen van et wark van Sybranda Wieringa veur de tentoonstelling bin verschillende netuurgebieden en laandschoppen in Oost- en West-Stellingwarf. De oflopen tied het ze daor al drok mit in de weer west, en ze is arg enthousiast. Wieringa vertelt dat ze al aorig wat veurbereidend wark daon het, en dat de eerste schilderi’jen zo goed as klaor binnen.
Behalven ofbelings van de ‘Stellingwarver schilderi’jen’ wo’n in et boek ok verhaelen en gedichten opneumen die inspireerd binnen op de netuur en et laandschop van Stellingwarf. Daor is veul ni’j wark van tal van schrievers bi’j, mar ok al bestaonde verhaelen en gedichten zullen in et boek opneumen wodden.

Sybranda Wieringa schildert ok petretten
Sybranda Wieringa wodde in 1959 geboren in Emmen en volgde in de jaoren 1979-1984 heur opleiding an de keunstakedemie Minerva in Grunningen. Vandaege-de-dag geft ze les an Keunstakedemie Frieslaand. Stellingwarf is veur heur gien onbekend gebied, ze woonde alderdeegst kotte tied in Else.


Tentoonstelling Jeltje Baas: Koenen op ’e stal

Vanof november is d’r bi’j de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop een tentoonstelling mit wark van Jeltje Baas uut De Oosterstreek te bezichtigen. Dit keer het de schilderes veur heur tentoonstelling een keuze maekt uut heur wark van koenen. De tentoonstelling is ok krek in de periode dat de koenen van ooldsher op ’e stal binnen, want de tentoonstelling duurt tot begin april. Baas schildert tal van verschillende soorten koenen, van zwatbont vee tot Lakenvelders tot biezundere, van oorsprong hoornloze, koenen in Ni’j Zeelaand.

Petretten/Laandschoppen
Behalven koenen schildert Jeltje Baas (Drachten, 18-05-1944) ok petretten en laandschoppen. Zo schilderde ze o.e. de bekende serie petretten van heur bejaorde mem, van kiender, van opdrachtgevers, mar ok van Mata Hari. Heur laandschoppen schildert ze in oonze omkrieten, mar ok in Ni’j Zeelaand. Toegelieke mit de tentoonstelling bi’j de Schrieversronte is d’r ok wark van Baas te zien in de Akaroa Art Gallery in Akaroa op de Banks Peninsula op et Zuder Eilaand. Zi’j volgde heur opleiding indertied an akkedemie Minerva in Grunningen en geft now zels al weer jaoren les in heur atelier op ’e Oosterstreek (zie www.jeltjebaas.nl).

De tentoonstelling is te bezichtigen op deensdag-, woensdag- en donderdagmiddag tussen 13.30 en 16.30 ure. Groepen kun op ofspraoke ok op ere tieden kommen; dat kan deur te bellen naor 0516-451108 of te mailen naor info@stellingwarfs.nl. De toegang is vergees.


Oolde waeterputte van de buurtschop Iegypte op monementelieste?

Een posien leden wodde deur de ni’je eigeneresse van een netuurgebied in de buurtschop Iegypte bi’j Ni’jberkoop een oolde waeterputte (opni’j) ontdekt. Die putte was deur de jaoren henne aorig dichtewi’jd mit blad en toeken, zodat veur heur niet mitien dudelik was waor et omme gong.
Via de gemiente Oost-Stellingwarf kwam Kristien Zaal Dijkstra in de kunde mit Sietske Bloemhoff van de Stellingwarver Schrieversronte en vreug of zi’j ok wus om wat veur putte et gaon kunnen zol. Now hadde Bloemhoff een hiel schoft leden al es onderzuuk daon naor et greven van waeterputten zoas dat vroeger in Stellingwarf gebeurde. Dat onderzuuk dee ze in et kader van et neteren van verschillende vaktaelen t.b.v. et Stellingwarfs Woordeboek en wus daor zodoende wel et ien en aander van of. Vandaor ok dat ze docht dat et in dit geval wel es om zoe’n soorte van putte gaon kunnen zol. Ze nam kontakt op mit Andries van der Veen uut Wolvege, die in Iegypte opgruuide, en hi’j vertelde doe over zien herinnerings an de tied dat disse putte as gemienschoppelike putte in gebruuk was bi’j de bewoners van de buurtschop. Et waeter d’r van wodde deur de hiele buurtschop bruukt as de meensken thuus niet genoeg meer hadden. Et pattien dat naor de putte toeleup is diels nog te zien.

Monement
Kristien Zaal Dijkstra hecht veul weerde an disse unieke putte. Ze perbeert daoromme om die veur de toekomst op de juuste wieze in staand te holen. Tegere mit o.e. Andries van der Veen en Sietske Bloemhoff is ze de meugelikheden an et bekieken om de putte as momement op ’e gemientelike of perveensiaole monementelieste zetten te laoten.

Opschoond
Intied hebben vri’jwilligers uut Ni’jberkoop de putte, die tussen de vuuf en zes meter diepe is, leeghaeld. Zo zorgde Jan Eijbergen dat mit naeme et eerste pat leeghaeld wodden kon mit een kraene. Et laeste stok mos liekewel mit de schoppe gebeuren, en daorveur stakken Sjoerd Kooiman en Andries van der Veen de hanen uut de mouwen. Deur de dreugte van veurig jaor en die van de laeste tied kwammen de manluden pas hielemaole onderin de putte weer wat waeter integen. Hier en daor vunnen ze ok nog oolde stokken turf, daor de putte indertied mit opzet is. Et doel is om nao de zommer de putte weer opni’j mit turven op te zetten, ok weer mit de hulpe van vri’jwilligers. Datzelde gelt ok veur et pattien dat van de weg of naor de putte toelopt. Et doel is dat ien en aander veur de winter klaor is. De hoop is vanzels dat de waeterputte tegen die tied ok op een monementelieste staot, zodat d’r een geraansie is dat disse biezundere putte veur de toekomst op een verantwoorde wieze bestaon blieven zal.


Jongste anpassing: 14 september 2020